Voor Opera Lille maakte Maarten Warmerdam het lichtontwerp voor de Productie Xersé.

Hieronder vindt u de tekst van Willem Bruls de Dramaturg waarbij de productie en beeld in de context worden geplaatst.  Meer informatie is te vinden op de website van Opera de Lille en Het Toneelhuis.

xerse_0064
Uitgangspunt voor de productie vormt deze botsing en verschuiving van tektonische platen, van Perzië, Venetië en Parijs. Beginpunt is het eindpunt, de Petite of Haute Galerie van het Louvre, de Salle d’Apollon. In beeld en vorm worden de verschillende tijden in deze zaal ‘geprojecteerd’. En er zal een vierde tijdlaag worden toegevoegd: het hier en nu. Het huidige Louvre, het huidige Frankrijk, het huidige Europa en de huidige tegenstelling tussen oost en west zullen op een of andere manier gaan figureren in de voorstelling.
De historische Franse laag vindt zijn uitdrukking onder andere in de afbeelding van de Salle d’Apollon als toneelbeeld. Daar worden op gegeven ogenblik gaten in geslagen, alsof er delen uitgezaagd zijn, zodat er een doorblik op de ruimte erachter ontstaat, waar de wereld van de Venetiaanse opera te zien is, of eigenlijk van de Venetiaanse opera in Parijs, in het Louvre, waarbij het kader van de Salle d’Apollon steeds aanwezig blijft. De wereld van Xerxes en de Perzen kan zijn vorm vinden in de Perzische, islamitische en oriëntaalse objecten en artefacten uit het bezit van het Louvre.

xerse_0652 xerse_0795
Deze vorm van tektonische platen en insnijdingen vindt een equivalent in de wijze waarop de Franse balletmuziek van Lully zal interrumperen in de Venetiaanse opera. Fysiek zal het Franse orkest de ruimte van het Italiaanse ensemble overnemen of op de voorgrond bedekken, als een invasie. Hierbij gaat ‘Parijs’ als het ware tussen de opera en het publiek in staan. Hiermee wordt een van de onderliggende thema’s verbeeld: de wijze waarop culturen zich andere culturen toe-eigenen en domineren. Hoe elementen van de ene gebruikt worden ter glorificatie en representatie van de ander. Dit gaat nooit zonder destructie, zoals ook de door Xerses aangelegde brug over de Hellespont werd vernield, Sardes werd vernietigd, Athene werd vernietigd, Persepolis werd vernietigd, in een eindeloze reeks van wraak op wraak, oog om oog, tand om tand.
Deze omslag en ontluistering (peripeteia) zal plaatsvinden aan het slot van de (Franse) derde acte. De omgeving zal uit elkaar vallen, de decors en projecties verdwijnen, alles wordt schraler, terwijl de focus steeds meer op de personages en de kostuums komt te liggen. Naar het einde toe wordt het lege skelet steeds zichtbaarder.
Het verhaal speelt in Abydos, de stad aan de Hellespont aan de Aziatische zijde. Dit betekent dat Xerxes en Arsamene, met Eumene en Elviro, op doorreis zijn, onderweg, en niet alleen met het leger maar met het hele hof. Ook Amastre en Aristone komen van een andere stad, en zijn dus op doortocht. Alleen Ariodate is met Romilda en Adelante (en Clito) ‘thuis’, maar hij komt net terug van een veldtocht en was lange tijd van huis. Dit element van een nomadisch bestaan zal een rol spelen in de duiding en de vormgeving.
Tegelijkertijd wordt er gezocht om de in de Franse versie weggelaten elementen van de historisch-politieke context van het verhaal – de veldtocht van Xerxes ter vernietiging van Athene – met andere middelen toch zichtbaar te maken. Dat kan met beelden, projecties, woorden en teksten en dergelijke, als een levende dramaturgie en geschiedenis binnen de vormgeving.

 

xerse_0085

 

Opera – Muziek van Francesco Cavalli (1602-1676)

Libretto van Nicola Minato (bewerking van Francesco Buti)
Balletten – Muziek van Jean-Baptiste Lully (1632-1687)

Muzikale leiding  Emmanuelle Haïm
Regie  Guy Cassiers
Zangleiding, assistentie muzikale leiding  Benoît Hartoin
Dramaturgie  Willem Bruls
Decor en kostuums  Tim Van Steenbergen
Choreografie  Maud Le Pladec
Video  Frederik Nassogne
Lichtontwerp: Maarten Warmerdam

Met
Xerse  Ugo Guagliardo
Arsamene  Tim Mead
Ariodate  Carlo Allemano
Romilda  Emöke Barath
Adelanta  Camille Poul
Eumene  Emiliano Gonzalez Toro
Elviro  Pascal Bertin
Amastre  Emmanuelle de Negri
Aristone  Frédéric Caton
Le Concert d’Astrée
Compagnie Leda (6 dansers)

Productie
Nieuwe productie van de Opéra de Lille
Coproductie Centre de Musique Baroque de Versailles, Théâtre de Caen.
In samenwerking met Toneelhuis, Antwerpen.